મેન-મેડ ટેક્સટાઇલ્સ રિસર્ચ એસોસિએશન (મંત્રા) દ્વારા ૪૯ વર્ષ પૂર્ણ કરી ૫૦મા વર્ષમાં પ્રવેશ નિમિત્તે ભવ્ય ઉજવણી કાર્યક્રમનું આયોજન

સુરત, તા. ૦૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬:
ધી મેન-મેડ ટેક્સટાઇલ્સ રિસર્ચ એસોસિએશન (મંત્રા) એ તેની સ્થાપનાના ગૌરવપૂર્ણ ૪૯ વર્ષ પૂર્ણ કરી ૫૦મા વર્ષમાં પ્રવેશ કર્યો છે. આ મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગની ઉજવણી ભારત સરકારના મિનિસ્ટ્રી ઓફ ટેક્સટાઇલ્સના નિર્દેશ અનુસાર કરવામાં આવી રહી છે. આ અંતર્ગત તા. ૦૯ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ સાંજે ૪.૦૦ કલાકથી હોટેલ મેરિયોટ, સુરત ખાતે વિશેષ ઉજવણી કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
આ ઉજવણી કાર્યક્રમ અંગેની માહિતી આપવા માટે આજે મંત્રા ખાતે પ્રેસ કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં મંત્રાના પ્રમુખ શ્રી રજનીકાંત બચકાનીવાલાએ કાર્યક્રમની સંપૂર્ણ રૂપરેખા રજૂ કરી હતી.
પ્રમુખશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે તા. ૦૯ ઓક્ટોબરના રોજ યોજાનાર આ વિશેષ કાર્યક્રમના મુખ્ય અતિથિ તરીકે ભારત સરકારના કેન્દ્રીય ટેક્સટાઇલ્સ મંત્રી શ્રી ગિરિરાજસિંહજી ઉપસ્થિત રહેશે. આ ઉપરાંત ભારત સરકારના મિનિસ્ટ્રી ઓફ ટેક્સટાઇલ્સ તથા ટેક્સટાઇલ કમિશ્નરની કચેરીના ગણમાન્ય અધિકારીઓ પણ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહી મંત્રાની ૪૯ વર્ષની સફરના આ મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગના સાક્ષી બનશે.
પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન પ્રમુખશ્રીએ મંત્રાની સ્થાપનાથી અત્યાર સુધીની ૪૯ વર્ષની કામગીરી, વિવિધ સંશોધન પ્રવૃત્તિઓ, ટેકનિકલ સેવાઓ તથા ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગના વિકાસમાં મંત્રાના યોગદાન અંગે પ્રેસ મીડિયા સમક્ષ વિગતવાર માહિતી રજૂ કરી હતી.
આ પ્રસંગે સુરતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી. પ્રમુખશ્રીએ સુરત શહેરના હાલના ટેક્સટાઇલ સંબંધિત વેપારના આંકડા તેમજ સુરતના ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રના એક્સપોર્ટ વેપારના આંકડા નીચે મુજબ રજૂ કરી સુરતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગનું રાષ્ટ્રીય તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રહેલું મહત્વ દર્શાવ્યું હતું.
સુરત આજે માત્ર ભારતનું ટેક્સટાઇલ શહેર નથી, પરંતુ મેન-મેડ ફાઇબર (MMF), યાર્ન, વિવિંગ, પ્રોસેસિંગ, ડાઇંગ, પ્રિન્ટિંગ, એમ્બ્રોઇડરી, ટેક્સટાઇલ ટ્રેડિંગ અને હવે ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલ્સનું વિશાળ અને એકીકૃત ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર બની ગયું છે. સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાતનો ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ લાખો લોકોને સીધી અને આડકતરી રીતે રોજગારી આપે છે અને ગુજરાતની ઔદ્યોગિક અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વનું યોગદાન આપે છે. 2026ના ગુજરાત સરકારના અહેવાલ મુજબ સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાતનો ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ ગુજરાતની જીડીપીમાં 25 ટકાથી વધુ યોગદાન આપે છે. જોકે આ આંકડો સમગ્ર સુરત શહેર માટે નહીં પરંતુ સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાતના ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માટે છે. સુરતની વિશેષતા એ છે કે અહીં કાચા માલથી લઈને યાર્ન, વિવિંગ, પ્રોસેસિંગ, ડાઇંગ-પ્રિન્ટિંગ, એમ્બ્રોઇડરી, ગારમેન્ટિંગ અને તૈયાર ટેક્સટાઇલ સુધીની સંપૂર્ણ વેલ્યુ ચેઇન એક જ પ્રદેશમાં ઉપલબ્ધ છે.

સુરત ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગના મહત્વના આંકડા
દૈનિક કાપડ ઉત્પાદન: આશરે 6 કરોડ મીટર પ્રતિ દિવસ ઉત્પાદન ક્ષમતા.
ભારતના મેન-મેડ ફેબ્રિકમાં હિસ્સો: આશરે 40%.
ભારતના MMF ક્ષેત્રમાં હિસ્સો: ગુજરાત સરકારના 2026ના અંદાજ મુજબ આશરે 65%.
વિશ્વના ફેબ્રિક ઉત્પાદનમાં હિસ્સો: ગુજરાત સરકારના 2026ના પ્રાદેશિક અંદાજ મુજબ આશરે 30%. આ આંકડો સરકારી અંદાજ તરીકે રજૂ કરવો યોગ્ય રહેશે.
સીધી અને આડકતરી રોજગારી: આશરે 18થી 20 લાખ લોકો.
વાર્ષિક ટેક્સટાઇલ ટર્નઓવર: આશરે ₹1.5 લાખ કરોડ.
પાવરલૂમ: આશરે 6થી 7 લાખ.
શટલ લૂમ: જૂના સત્તાવાર ક્લસ્ટર અભ્યાસ મુજબ આશરે 5.7 લાખ.
શટલલેસ લૂમ: આશરે 22,600, જેમાં વોટર-જેટ, રેપિયર અને પ્રોજેક્ટાઇલ લૂમનો સમાવેશ થાય છે.
એમ્બ્રોઇડરી મશીનો: તાજેતરના ઉદ્યોગ અંદાજ મુજબ આશરે 1 લાખ.
ડાઇંગ અને પ્રિન્ટિંગ/ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસિંગ હાઉસ: 600થી વધુ.
સુરતના કુલ ટેક્સટાઇલ યુનિટ્સ: વિવિધ ઉદ્યોગ અંદાજ મુજબ 40,000થી વધુ.
સુરત જિલ્લામાં નોંધાયેલા MSME: ઉદ્યમ પોર્ટલના આંકડા મુજબ આશરે 5,01,024 MSME, જેમાં માઇક્રો 4,89,247, સ્મોલ 11,079 અને મીડિયમ 698 છે. આ આંકડો તમામ ક્ષેત્રોના MSME માટે છે, માત્ર ટેક્સટાઇલ માટે નહીં.
ટેક્નિકલ ટેક્સટાઇલ કંપનીઓ: ઉપલબ્ધ વ્યાપારી ડેટાબેઝ મુજબ સુરતમાં 100થી વધુ ટેક્નિકલ ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદક કંપનીઓ ઓળખી શકાય છે; જોકે આ માટે સરકારનો સંપૂર્ણ સત્તાવાર યુનિટ-વાઇઝ સર્વે ઉપલબ્ધ નથી.
ટેક્સટાઇલ ક્લસ્ટર: સુરતના મુખ્ય પરંપરાગત ઔદ્યોગિક ટેક્સટાઇલ ક્લસ્ટરમાં પાંડેસરા, સચિન, કડોદરા અને પલસાણાનો સમાવેશ થાય છે, ઉપરાંત દક્ષિણ ગુજરાતમાં અનેક ઇન્ટિગ્રેટેડ ટેક્સટાઇલ પાર્ક અને MSME ઔદ્યોગિક વિસ્તારો છે.
યાર્ન ઉત્પાદન: જૂના સત્તાવાર ક્લસ્ટર અભ્યાસ મુજબ માત્ર ટેક્સચરાઇઝિંગ અને ટ્વિસ્ટિંગ સેગમેન્ટમાં આશરે 6 લાખ મેટ્રિક ટન પ્રતિ વર્ષ ઉત્પાદન ક્ષમતા નોંધાયેલી હતી; આને સમગ્ર સુરત યાર્ન ઉત્પાદન તરીકે રજૂ ન કરવું.
જૂના સત્તાવાર ક્લસ્ટર મુજબ ગ્રે ફેબ્રિક ઉત્પાદન: આશરે 800 કરોડ મીટર પ્રતિ વર્ષ.
ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ નિકાસ: FY 2025–26માં સુરતની ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ નિકાસ આશરે ₹10,478 કરોડ નોંધાઈ હતી.
ગુજરાતની GDPમાં સુરત અને દક્ષિણ ગુજરાતના ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રનું યોગદાન: ગુજરાત સરકારના 2026ના પ્રાદેશિક આકલન મુજબ 25%થી વધુ.
ડિજિટલ ટેક્સટાઇલ પ્રિન્ટિંગ મશીનો: સુરતમાં કુલ સંખ્યાનો વિશ્વસનીય અને તાજેતરનો સત્તાવાર સરવે ઉપલબ્ધ નથી; તેથી પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ચોક્કસ સંખ્યા જાહેર ન કરવી વધુ યોગ્ય રહેશે.
MANTRA માટે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સુરત પાસે ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદનનું વિશાળ પ્રમાણ અને વિશ્વસ્તરીય ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમ છે, પરંતુ આગામી તબક્કો માત્ર વધુ ઉત્પાદન કરવાનો નહીં, પરંતુ વધુ મૂલ્યવર્ધિત, ટકાઉ, સ્માર્ટ અને ટેક્નિકલ ટેક્સટાઇલ્સ તરફ આગળ વધવાનો છે. આ પરિવર્તનમાં MANTRAની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સંશોધન, પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ, મટીરિયલ કેરેક્ટરાઇઝેશન, ટેસ્ટિંગ, સર્ટિફિકેશન, ટેક્નિકલ ટેક્સટાઇલ, સસ્ટેનેબિલિટી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તા ધોરણોને અનુરૂપ ટેક્નોલોજી વિકસાવીને MANTRA “સુરતની ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદન શક્તિને વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી અને ગુણવત્તા સાથે જોડતું સંશોધન અને ટેસ્ટિંગ સેન્ટર” બની શકે છે.

પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં સૌથી સુરક્ષિત રીતે ઉપયોગ કરી શકાય તેવો મુખ્ય સંદેશ:
“સુરત દરરોજ આશરે 6 કરોડ મીટર કાપડનું ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રમાં 18થી 20 લાખ લોકોને સીધી અને આડકતરી રોજગારી આપે છે, 6થી 7 લાખ પાવરલૂમ ધરાવે છે, 600થી વધુ પ્રોસેસિંગ હાઉસ અને લગભગ 1 લાખ એમ્બ્રોઇડરી મશીનો ધરાવે છે અને હવે પરંપરાગત ટેક્સટાઇલથી ટેક્નિકલ ટેક્સટાઇલ અને ઉચ્ચ મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.”
પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં મંત્રાના ડાયરેક્ટર ડૉ. પંકજ ગાંધીએ મંત્રાએ છેલ્લા ૪૯ વર્ષ દરમિયાન હાથ ધરેલા વિવિધ રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ્સ, સંશોધન પ્રવૃત્તિઓ તથા ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગને આપવામાં આવતી ટેકનિકલ અને સંશોધન સેવાઓ અંગે પ્રેસ મીડિયા સમક્ષ વિગતવાર માહિતી આપી હતી. તેમણે મંત્રા દ્વારા ઉદ્યોગની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ સંશોધન અને વિકાસ ક્ષેત્રે કરવામાં આવી રહેલા પ્રયાસો તથા ભવિષ્યની સંભાવનાઓ અંગે પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
આ પ્રસંગે મંત્રાના હોં. સેક્રેટરી શ્રી પ્રફુલભાઈ ગાંધી સહિત મંત્રાના અન્ય હોદ્દેદારો પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
પ્રેસ કોન્ફરન્સના અંતે મંત્રાના પ્રમુખ શ્રી રજનીકાંત બચકાનીવાલાએ મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહી પ્રેસ કોન્ફરન્સને સફળ બનાવવા બદલ તમામ મીડિયા પ્રતિનિધિ ભાઈઓનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો અને પ્રેસ કોન્ફરન્સ પૂર્ણ કરેલ હતી.